|
Identiteitsstoornis: uitgesproken en aanhoudend instabiel zelfbeeld en chronische gevoelens van leegte. Als mensen twintig of dertig jaar zijn geworden, is hun zelfbeeld meestal tamelijk stabiel. Tussen de veertig en de vijftig jaar maken sommige mensen een midlife-crisis door als ze de keuzes die ze hebben gemaakt in twijfel trekken, maar de meesten blijven bepaalde dingen vanzelfsprekend vinden, zoals onze voorkeuren en antipathieën, onze waarden, onze religieuze opvattingen, ons standpunt ten aanzien van belangrijke kwesties en onze voorkeur voor een bepaalde loopbaan. Voor de mensen met een borderline-stoornis, echter, eindigt de zoektocht nooit. Ze missen een essentieel gevoel van wie ze zijn, zoals het ook ontbreekt aan een consistent gevoel van wie anderen zijn. Zonder zelfgevoel om zich aan vast te houden zijn ze als passagiers aan dek van een schip in een wervelstorm en worden ze in het rond geslingerd en toegetakeld. Temidden van de razernij kijken ze wanhopig om zich heen en zoeken iets - wat dan ook - om zich aan vast te klampen. Maar ze zien alleen maar andere passagiers die reddingsvesten aan hebben en zich voor de zekerheid vasthouden aan de reling of de mast. Als er weer een golf over het dek slaat, grijpen ze het stuk reling van iemand anders en houden zich er aan vast of hun leven er vanaf hangt. Maar een reddingsvest is slechts voor één persoon bestemd. En de reling kan het gewicht van twee personen niet dragen en begint te kraken.
Een borderliner mag dan problemen hebben met zelfafbakening, hij of zij voelt ook dat, welke identiteit er ook aangenomen wordt, deze nooit goed genoeg is. Mogelijk hebben ze geen beeld van de relatie als geheel, het is altijd: Maar wat heb je kortgeleden nu eigenlijk voor me gedaan?
Borderliners gaan ook zo met zichzelf om en baseren hun gevoel op eigen waarde en op hun laatste prestatie - of op de afwezigheid daar van. Ze beoordelen zichzelf dus even medogenloos als ze de ander beoordelen: wat ze ook doen, het is nooit goed genoeg. Daarom hebben sommige borderliners buitengewoon veel succes met wat ze doen. Ze worden bekend vanwege hun prestaties op het werk, in de buurt of thuis. Wanneer het publiek naar huis gaat houden ze op te bestaan.
Misschien maakt het deel uit van het identiteitsdilemma van borderliners dat sommigen zichzelf vaak zien als hulpeloze slachtoffers van anderen - zelfs wanneer hun eigen gedrag het resultaat van een bepaalde situatie heeft beinvloed. Zo klaagde een mannelijke borderliner tijdens een groepstherapie dat zijn huisbaas hem de huur had opgezegd en dat hij geen onderdak had. Na twintig minuten met hem te hebben meegeleefd, begonnen groepsleden hem vragen te stellen waarom dit gebeurd was. Het bleek dat de man vele regels had overtreden en bijvoorbeeld zijn auto op de parkeerruimte van de huisbaas had neergezet. Een andere vrouwelijk borderliner sloeg haar man herhaaldelijk, had talrijke avontuurtjes met anderen en liet haar man ten onrechte arresteren wegens drugsbezit, nadat ze die drugs zelf in zijn koffie had gestopt. Tenslotte vroeg ze echtscheiding aan. Haar ex-man begon uit te gaan met een vrouw met wie hij samenwerkte. Toen de vrouw aan haar vriendinnen over de scheiding vertelde, zei ze echter dat haar man haar voor een collega van hem had verlaten. Deze twee borderliners weigerden de rol die ze in de situatie hadden gespeeld te erkennen.
Sommige mensen met een borderline-stoornis spelen de rol van slachtoffer, omdat ze daarmee sympathie wekken en zich van een identiteit voorzien en omdat ze zo de illusie handhaven dat ze niet voor hun eigen daden verantwoordelijk zijn. Borderliners die door hun ouders mishandeld zijn, kunnen scenario's uit het verleden opnieuw opvoeren. Misschien voelen ze zich voortdurend het slachtoffer omdat ze hebben geleerd wreedheid te verwachten van mensen in wie ze vertrouwen hebben. Als kind hebben ze zich misschien verantwoordelijk gevoeld voor degene(n) die hen mishandelde(n). Misschien zijn ze gaan geloven dat ze iets hebben dat mensen er toe drijft hen harteloos te behandelen of in de steek te laten. Daarom verwachten deze, vroeger mishandelde kinderen het slechtste van anderen. Ze interpreteren normaal gedrag als wreed of afwijzend en reageren met intense woede, wanhoop of schaamte. De mensen om hen heen raken in de war, omdat ze niet weten wat de werkelijke aanleiding is tot dit gedrag.
Een andere rol die mensen met een borderline-stoornis vaak op zich nemen is die van helper of verzorger. Deze positievere rol kan helpen hen van een identiteit te voorzien, hun controle te versterken en gevoelens van leegte te verminderen.
|
DSM IV Criteria 
